Thủy tinh thể là một thấu kính trong suốt nằm bên trong mắt, có nhiệm vụ hội tụ ánh sáng lên võng mạc để tạo hình ảnh rõ nét. Khi thủy tinh thể bị mờ đục, ánh sáng đi vào mắt bị cản trở, khiến thị lực giảm dần. Tình trạng này được gọi là đục thủy tinh thể.
Đục thủy tinh thể thường gặp ở người lớn tuổi do quá trình lão hóa tự nhiên. Tuy nhiên, bệnh cũng có thể xuất hiện sớm hơn ở người mắc bệnh toàn thân như tiểu đường, người từng chấn thương mắt, dùng thuốc corticoid kéo dài hoặc thường xuyên tiếp xúc với tia cực tím.
Đục thủy tinh thể tiến triển như thế nào?
Ở giai đoạn đầu, đục thủy tinh thể có thể chưa gây ảnh hưởng rõ rệt. Người bệnh chỉ cảm thấy nhìn hơi mờ, dễ chói hoặc cần ánh sáng mạnh hơn khi đọc sách, làm việc. Theo thời gian, vùng đục trong thủy tinh thể tăng lên, khiến thị lực giảm nhiều hơn và ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt hằng ngày.
Nếu không được theo dõi đúng cách, đục thủy tinh thể có thể tiến triển nặng, làm người bệnh khó đọc chữ, khó nhận diện khuôn mặt, khó lái xe ban đêm hoặc dễ vấp ngã do nhìn kém. Vì vậy, tầm soát đục thủy tinh thể định kỳ là cách giúp phát hiện bệnh sớm và chủ động lựa chọn thời điểm điều trị phù hợp.
Khi nào đục thủy tinh thể cần phẫu thuật?
Không phải mọi trường hợp đục thủy tinh thể đều cần phẫu thuật ngay. Ở giai đoạn nhẹ, nếu thị lực vẫn đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi định kỳ, điều chỉnh kính hoặc tư vấn cách chăm sóc mắt phù hợp.
Phẫu thuật thường được cân nhắc khi đục thủy tinh thể bắt đầu ảnh hưởng rõ đến chất lượng cuộc sống, ví dụ:
- Nhìn mờ gây khó khăn khi đọc sách, xem điện thoại, xem tivi
- Khó lái xe, đặc biệt vào ban đêm
- Dễ chói lóa khi gặp ánh sáng mạnh
- Không thể cải thiện thị lực rõ dù đã thay kính
- Sinh hoạt, làm việc hoặc đi lại bị ảnh hưởng
- Bác sĩ đánh giá mức độ đục đã phù hợp để can thiệp
Thời điểm phẫu thuật nên được quyết định sau khi thăm khám chuyên khoa, không nên chờ đến khi mắt quá mờ mới đi khám.
Tầm soát đục thủy tinh thể có phát hiện bệnh mắt khác không?
Có. Khi khám tầm soát đục thủy tinh thể, bác sĩ không chỉ kiểm tra thủy tinh thể mà còn đánh giá nhiều cấu trúc quan trọng khác của mắt như giác mạc, võng mạc, thần kinh thị giác và nhãn áp. Điều này giúp phát hiện sớm các bệnh lý đi kèm như glôcôm, bệnh võng mạc do tiểu đường, thoái hóa hoàng điểm hoặc các bất thường đáy mắt.
Đây là lý do người trên 50 tuổi hoặc người có bệnh nền nên khám mắt định kỳ, kể cả khi chưa thấy thị lực giảm nhiều. Nhiều bệnh lý mắt tiến triển âm thầm và chỉ gây triệu chứng rõ khi đã ở giai đoạn muộn.
Cần chuẩn bị gì trước khi đi tầm soát?
Trước khi đi khám, bạn nên mang theo kính đang sử dụng, đơn kính cũ nếu có và các giấy tờ y tế liên quan đến bệnh toàn thân như tiểu đường, cao huyết áp hoặc tiền sử dùng thuốc kéo dài. Nếu từng phẫu thuật mắt, điều trị bệnh mắt hoặc đang nhỏ thuốc mắt, bạn cũng nên thông báo với bác sĩ.
Vì quá trình khám có thể cần nhỏ thuốc giãn đồng tử, bạn nên sắp xếp người đi cùng nếu có thể. Sau khi nhỏ thuốc, mắt có thể nhìn gần mờ và nhạy sáng trong vài giờ, vì vậy không nên tự lái xe đường dài ngay sau khi khám.
Sau khi tầm soát cần theo dõi như thế nào?
Sau khi khám, bác sĩ sẽ cho biết bạn có dấu hiệu đục thủy tinh thể hay không, mức độ hiện tại ra sao và bao lâu nên tái khám. Với trường hợp nhẹ, người bệnh có thể được hẹn theo dõi định kỳ để đánh giá tốc độ tiến triển. Với trường hợp thị lực đã ảnh hưởng nhiều, bác sĩ sẽ tư vấn thêm về phẫu thuật thay thủy tinh thể và loại thủy tinh thể nhân tạo phù hợp.
Bạn nên tái khám đúng lịch nếu đã được chẩn đoán đục thủy tinh thể, đặc biệt khi thấy thị lực giảm nhanh, chói lóa nhiều hơn hoặc sinh hoạt hằng ngày bắt đầu khó khăn hơn.
Kết luận
Đục thủy tinh thể là bệnh lý mắt phổ biến, thường gặp ở người lớn tuổi và có xu hướng tiến triển chậm theo thời gian. Vì bệnh có thể diễn ra âm thầm trong giai đoạn đầu, việc tầm soát định kỳ giúp phát hiện sớm, theo dõi đúng và lựa chọn thời điểm điều trị phù hợp.
Nếu bạn trên 50 tuổi, có bệnh nền như tiểu đường, cao huyết áp hoặc nhận thấy mắt nhìn mờ, chói lóa, màu sắc kém tươi, hãy chủ động đi khám mắt để được kiểm tra toàn diện.
📞 Đặt lịch khám cùng Trung tâm Mắt Bệnh viện Đại học Phenikaa – Dr. Bùi Tiến Hùng qua Hotline/Zalo: 0961 588 598 / 0337 540 466 để được tầm soát và tư vấn giải pháp phù hợp cho đôi mắt của bạn.
