Phẫu thuật Phaco điều trị đục thủy tinh thể để cải thiện khả năng nhìn
Phẫu thuật Phaco điều trị đục thủy tinh thể là phương pháp dùng năng lượng siêu âm tán nhuyễn thủy tinh thể bị đục, hút phần đục ra và đặt thủy tinh thể nhân tạo trong mắt. Dịch vụ phù hợp với người được chẩn đoán đục thủy tinh thể có ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc có chỉ định chuyên môn khác. Tại Trung tâm Mắt Bệnh viện Đại học Phenikaa – Dr. Bùi Tiến Hùng, việc tư vấn cần đánh giá cả mức đục, sức khỏe giác mạc, võng mạc và nhu cầu nhìn sau mổ. Kết quả mong đợi phụ thuộc không chỉ vào việc loại bỏ thủy tinh thể đục mà còn vào các bệnh mắt đi kèm. Lựa chọn thời điểm mổ và loại kính nội nhãn cần được bác sĩ trao đổi riêng, giúp người bệnh hiểu khả năng cải thiện và giới hạn thực tế.
Phaco là gì
Phacoemulsification là kỹ thuật tán nhuyễn thủy tinh thể bằng siêu âm rồi hút mô đục ra. Sau đó, bác sĩ đặt IOL, tức thủy tinh thể nhân tạo, thường vào túi bao còn lại khi điều kiện cho phép. Phaco không phải laser xóa cận và cũng không giống đặt Phakic ICL vì thủy tinh thể tự nhiên bị đục được lấy bỏ. [1]
Khi nào nên cân nhắc phẫu thuật
Người bệnh có thể thấy nhìn mờ tăng dần, chói khi gặp đèn, giảm khả năng nhìn ban đêm hoặc màu sắc kém rõ. Bác sĩ thường xem xét phẫu thuật khi tình trạng này ảnh hưởng đọc sách, đi lại, lái xe hoặc sinh hoạt; một số trường hợp có chỉ định do biến chứng hoặc nhu cầu điều trị bệnh mắt khác. Không cần mặc định chờ thủy tinh thể “chín” mới khám để mổ. [2]
Dấu hiệu cần được kiểm tra sớm
Giảm thị lực đột ngột, đau nhức, mắt đỏ hoặc buồn nôn không nên quy hoàn toàn cho đục thủy tinh thể tuổi già. Sau mổ, đau tăng, mắt đỏ nhiều, nhìn mờ hơn, chớp sáng hoặc màn che cần khám ngay. Người bệnh không tự thay đổi thuốc hoặc bỏ tái khám khi thấy nhìn rõ hơn.
Quy trình điều trị
Bác sĩ khám tiền phẫu, đo sinh trắc học và lựa chọn công suất IOL, đánh giá sức khỏe liên quan rồi lập kế hoạch. Trong mổ, mắt được vô cảm phù hợp, mở đường vào, xử lý bao trước, tán hút thủy tinh thể và đặt IOL. Sau đó là kiểm tra, dùng thuốc theo đơn và tái khám để đánh giá giác mạc, nhãn áp, vị trí IOL và thị lực.
Công nghệ hỗ trợ từng khâu
ZEISS IOLMaster 700 cung cấp các phép đo sinh trắc như chiều dài trục và dữ liệu giác mạc để hỗ trợ tính công suất IOL. ZEISS ARTEVO 850 hỗ trợ quan sát phẫu trường qua hệ thống hiển vi số. CONSTELLATION Vision System có chức năng phục vụ phẫu thuật mắt; vai trò tán hút Phaco phụ thuộc cấu hình được trang bị và sử dụng. [3][4][5]
Dữ liệu đo giúp lập kế hoạch, hình ảnh hỗ trợ thao tác, còn quyết định lựa chọn IOL và kỹ thuật thuộc về bác sĩ. Không thiết bị nào tự bảo đảm người bệnh sẽ nhìn rõ ở mọi khoảng cách sau mổ.
Lợi ích và nguy cơ
Loại bỏ thủy tinh thể đục có thể giúp cải thiện khả năng nhìn và thực hiện hoạt động hằng ngày. Tuy nhiên, kết quả có thể bị giới hạn bởi bệnh võng mạc, thần kinh thị giác hoặc giác mạc. Những nguy cơ cần được giải thích gồm nhiễm trùng, viêm, phù giác mạc, phù hoàng điểm, tăng nhãn áp, biến chứng bao hoặc vị trí IOL và bong võng mạc. Bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ theo từng mắt.
Đối tượng phù hợp
– Có thể phù hợp: người có đục thủy tinh thể ảnh hưởng chức năng thị giác hoặc có chỉ định khác sau thăm khám.
– Cần đánh giá thêm: người đái tháo đường, bệnh võng mạc, Glôcôm, yếu dây chằng thủy tinh thể hoặc từng phẫu thuật khúc xạ.
– Có thể cần trì hoãn: viêm nhiễm mắt đang hoạt động hoặc tình trạng toàn thân chưa đáp ứng yêu cầu cho can thiệp tự chọn. Quyết định tùy mức độ cấp thiết và đánh giá chuyên khoa.
Bác sĩ đánh giá gì trước mổ
Cần xác định mức đục, thị lực, nhãn áp, nội mô giác mạc khi có chỉ định, cấu trúc bán phần trước, đáy mắt và các thông số tính IOL. Nếu không quan sát rõ đáy mắt do đục nhiều, bác sĩ có thể cần phương tiện khảo sát bổ sung. Người bệnh cũng cần trao đổi về đọc sách, dùng máy tính, đi lại ban đêm và khả năng chấp nhận đeo kính sau mổ.
Quy trình tại Trung tâm Mắt Bệnh viện Đại học Phenikaa – Dr. Bùi Tiến Hùng
- Đặt lịch và cung cấp triệu chứng, tiền sử bệnh mắt, bệnh toàn thân.
- Khám xác định mức đục và các yếu tố ảnh hưởng kết quả.
- Đo sinh trắc học, tư vấn công suất và loại IOL phù hợp.
- Hoàn thiện đánh giá tiền phẫu, giải thích lợi ích và nguy cơ.
- Thực hiện Phaco khi đủ điều kiện và hướng dẫn chăm sóc.
- Tái khám, theo dõi hồi phục và đánh giá nhu cầu chỉnh kính còn lại.
Vì sao cần cá nhân hóa lựa chọn IOL
Nhu cầu thị giác và sức khỏe mắt quyết định loại IOL có thể cân nhắc. Kính có nhiều chức năng hơn không tự động phù hợp hơn với mọi người. Bệnh hoàng điểm, giác mạc hoặc yêu cầu nhìn ban đêm có thể làm thay đổi lựa chọn. Mục tiêu là phương án hợp lý cho người bệnh, không phải chọn theo tên thương mại hoặc giá cao nhất.
Câu hỏi thường gặp
Có cần đợi đục thủy tinh thể thật nặng mới mổ không?
Không nhất thiết, thời điểm mổ phụ thuộc mức ảnh hưởng đến sinh hoạt và tình trạng mắt. Đợi quá lâu có thể làm việc đánh giá hoặc điều trị khó hơn ở một số trường hợp. Bạn nên khám khi nhìn mờ gây bất tiện để được tư vấn thời điểm phù hợp, thay vì tự chờ đến khi gần như không nhìn thấy mới tìm đến bác sĩ.
Phaco có phải phẫu thuật bằng laser không?
Phaco sử dụng năng lượng siêu âm để tán nhuyễn thủy tinh thể đục rồi hút ra. Đây không phải cơ chế của laser điều chỉnh giác mạc. Trong nhãn khoa có những kỹ thuật khác dùng laser ở các bước hoặc bệnh lý khác, nhưng không nên gọi mọi phẫu thuật thủy tinh thể là laser. Người bệnh nên hỏi rõ phương pháp được chỉ định cho mình.
Sau Phaco có chắc chắn không cần đeo kính không?
Không, nhu cầu dùng kính còn phụ thuộc loại IOL, khúc xạ còn lại và yêu cầu nhìn của người bệnh. Một số người vẫn cần kính để đọc gần hoặc thực hiện công việc cụ thể. Trước mổ, bác sĩ sẽ trao đổi mục tiêu nhìn và giới hạn của từng lựa chọn. Không nên xem việc không cần kính ở mọi khoảng cách là kết quả được bảo đảm.
Có bệnh võng mạc thì mổ Phaco có cải thiện thị lực không?
Có thể cải thiện phần nhìn mờ do thủy tinh thể đục, nhưng mức cải thiện phụ thuộc bệnh võng mạc đi kèm. Phaco không tự điều trị tổn thương hoàng điểm hay thần kinh thị giác. Bác sĩ cần khám và chụp bổ sung khi có chỉ định để giải thích tiên lượng. Việc hiểu giới hạn trước mổ giúp người bệnh lựa chọn và chuẩn bị kỳ vọng phù hợp.
Thủy tinh thể đã thay rồi có bị đục trở lại không?
Thủy tinh thể tự nhiên đã lấy ra không mọc lại, nhưng bao sau còn lại có thể đục về sau. Tình trạng đục bao sau có thể gây nhìn mờ và cần được khám để phân biệt với nguyên nhân khác. Khi có chỉ định, bác sĩ có thể cân nhắc laser mở bao sau. Không phải mọi trường hợp nhìn mờ sau Phaco đều cần thực hiện laser này.
Người đang dùng thuốc bệnh nền cần chuẩn bị thế nào?
Bạn cần cung cấp đầy đủ tên thuốc, bệnh nền và hồ sơ điều trị hiện có. Không tự ngưng thuốc chống đông, thuốc đái tháo đường hoặc thuốc tim mạch chỉ để chuẩn bị mổ mắt. Bác sĩ sẽ hướng dẫn dựa trên tình trạng cụ thể và phối hợp chuyên khoa khi cần. Các yêu cầu ăn uống, dùng thuốc và người đưa về cần được xác nhận trước ngày phẫu thuật.
Đăng ký khám đục thủy tinh thể
Nếu nhìn mờ đang ảnh hưởng sinh hoạt, hãy đăng ký khám tại Trung tâm Mắt Bệnh viện Đại học Phenikaa – Dr. Bùi Tiến Hùng để được đánh giá thời điểm phẫu thuật và lựa chọn IOL phù hợp.
