Cận thị, viễn thị, loạn thị và lão thị là những tật khúc xạ thường gặp, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng nhìn rõ trong sinh hoạt và công việc. Với sự phát triển của nhãn khoa hiện đại, người bệnh hiện có nhiều lựa chọn để điều chỉnh hoặc điều trị tật khúc xạ.
Tuy nhiên, không phải phương pháp nào cũng phù hợp với mọi đôi mắt. Việc lựa chọn cần dựa trên độ khúc xạ, cấu trúc giác mạc, tình trạng mắt, độ tuổi và nhu cầu thị giác của từng người.
Vậy điều trị tật khúc xạ gồm những phương pháp nào và quy trình thăm khám trước điều trị được thực hiện ra sao?
Tật khúc xạ gồm những gì?
Tật khúc xạ xảy ra khi hệ thống quang học của mắt không hội tụ hình ảnh chính xác lên võng mạc, khiến hình ảnh nhìn được bị mờ hoặc không rõ nét.
Các tật khúc xạ thường gặp gồm:
- Cận thị: Nhìn gần thường rõ hơn nhưng nhìn xa bị mờ.
- Viễn thị: Khả năng nhìn gần bị ảnh hưởng và mắt có thể phải điều tiết nhiều hơn.
- Loạn thị: Hình ảnh có thể bị nhòe hoặc biến dạng ở nhiều khoảng cách do độ cong giác mạc hoặc các thành phần quang học của mắt không đồng đều.
- Lão thị: Khả năng nhìn gần suy giảm theo tuổi do sự thay đổi khả năng điều tiết của mắt, thường biểu hiện rõ từ khoảng 40 tuổi trở lên.
Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể sử dụng kính gọng, kính áp tròng hoặc được cân nhắc các phương pháp can thiệp phẫu thuật nhằm giảm sự phụ thuộc vào kính.
Khám chuyên sâu tật khúc xạ gồm những gì?
Trước khi lựa chọn phương pháp điều trị, người bệnh cần được khám và đánh giá toàn diện thay vì chỉ đo độ cận, viễn hoặc loạn thị.
Khám chuyên sâu tật khúc xạ có thể bao gồm:
- Khám và xác định tình trạng cận thị, viễn thị, loạn thị hoặc lão thị.
- Đo và phân tích bản đồ giác mạc.
- Đánh giá độ dày, hình thái và cấu trúc giác mạc.
- Đánh giá sinh trắc học nhãn cầu và các yếu tố liên quan đến tình trạng, nguy cơ tiến triển cận thị.
- Đánh giá tình trạng bề mặt nhãn cầu và khô mắt.
- Kiểm tra đáy mắt, dịch kính, võng mạc và các cấu trúc liên quan.
- Đánh giá các yếu tố có thể ảnh hưởng đến việc lựa chọn phương pháp phẫu thuật.
- Tư vấn phương pháp điều trị phù hợp dựa trên kết quả thăm khám và nhu cầu thị giác.
Thông qua các dữ liệu này, bác sĩ có cơ sở để xác định người bệnh có phù hợp với phẫu thuật hay không và phương pháp nào có thể được cân nhắc.
Các phương pháp điều trị tật khúc xạ hiện nay
Tùy tình trạng mắt và chỉ định của bác sĩ, người bệnh có thể được tư vấn các phương pháp như SMILE Pro, Femto LASIK, Phakic ICL hoặc Presbyond.
SMILE Pro
SMILE Pro là phương pháp phẫu thuật khúc xạ sử dụng laser femtosecond để tạo và lấy phần mô giác mạc hình đĩa qua một đường rạch nhỏ, không cần tạo vạt giác mạc như LASIK.
Phương pháp này có thể được cân nhắc cho một số trường hợp cận thị và loạn thị khi đáp ứng các tiêu chí phù hợp.
Ưu điểm thường được quan tâm của SMILE Pro là đường rạch nhỏ và không tạo vạt giác mạc. Thời gian thực hiện laser có thể rất ngắn, tuy nhiên thời gian phẫu thuật thực tế và quá trình hồi phục còn phụ thuộc vào từng người bệnh.
Femto LASIK
Femto LASIK là phương pháp sử dụng laser femtosecond để tạo vạt giác mạc, sau đó dùng laser excimer để điều chỉnh hình dạng giác mạc nhằm thay đổi khả năng hội tụ ánh sáng.
Một số người bệnh có thể đạt thị lực chức năng tốt khá sớm sau phẫu thuật. Tuy nhiên, tốc độ hồi phục và chất lượng thị lực ở từng người có thể khác nhau.
Trước khi thực hiện, bác sĩ cần đánh giá kỹ độ dày, hình thái giác mạc và các yếu tố liên quan để xác định tính phù hợp.
Phakic ICL
Phakic ICL là phương pháp đặt thấu kính nội nhãn phía trước thủy tinh thể tự nhiên của mắt, giúp điều chỉnh tật khúc xạ mà không cần loại bỏ mô giác mạc bằng laser.
Phương pháp này có thể được cân nhắc trong một số trường hợp cận hoặc loạn thị cao, đặc biệt khi người bệnh không phù hợp với phẫu thuật laser giác mạc.
Tuy nhiên, chỉ số độ cận không phải yếu tố duy nhất quyết định khả năng thực hiện. Bác sĩ cần đánh giá cấu trúc mắt, tiền phòng, giác mạc và các tiêu chí an toàn khác trước khi chỉ định.
Presbyond
Presbyond, còn được gọi là Laser Blended Vision, là phương pháp điều chỉnh thị lực bằng laser nhằm tạo sự cân bằng về khả năng nhìn xa và nhìn gần ở một số người bệnh có lão thị kết hợp tật khúc xạ.
Phương pháp này có thể giúp giảm sự phụ thuộc vào kính ở những trường hợp phù hợp. Tuy nhiên, khả năng đáp ứng và mức độ phụ thuộc kính sau điều trị không giống nhau ở tất cả người bệnh.
Vì sao không có một phương pháp điều trị tật khúc xạ phù hợp cho tất cả mọi người?
Mỗi đôi mắt có đặc điểm giải phẫu và nhu cầu thị giác khác nhau. Vì vậy, việc lựa chọn phương pháp không nên chỉ dựa vào độ cận hoặc mong muốn loại bỏ kính.
Bác sĩ thường cần xem xét nhiều yếu tố như:
- Độ cận, viễn, loạn thị và mức độ ổn định của tật khúc xạ.
- Độ dày và hình thái giác mạc.
- Tình trạng bề mặt nhãn cầu và khô mắt.
- Tuổi và khả năng điều tiết.
- Tình trạng thủy tinh thể, dịch kính và võng mạc.
- Các bệnh lý mắt đi kèm.
- Nghề nghiệp, thói quen sinh hoạt và nhu cầu thị giác.
- Mong muốn giảm phụ thuộc kính trong nhìn xa, nhìn gần hoặc cả hai.
Ví dụ, một người có giác mạc không đủ điều kiện có thể không phù hợp với phẫu thuật laser giác mạc dù độ cận không cao. Trong khi đó, người có lão thị cần được đánh giá nhu cầu nhìn gần trước khi lựa chọn phương pháp điều chỉnh tật khúc xạ.
Tại Trung tâm Mắt Bệnh viện Đại học Phenikaa – Dr. Bùi Tiến Hùng, phương án điều trị được xây dựng dựa trên kết quả thăm khám, đặc điểm cấu trúc mắt, tình trạng bệnh lý và nhu cầu thị giác của từng người bệnh.
Mục tiêu của quá trình tư vấn là xác định đúng tình trạng mắt, đánh giá chỉ định và giúp người bệnh hiểu rõ các lựa chọn trước khi quyết định điều trị.
Quy trình điều trị tật khúc xạ tại Trung tâm Mắt
Thông thường, quá trình điều trị có thể trải qua các bước:
Bước 1: Khám và đánh giá chuyên sâu
Bác sĩ kiểm tra thị lực, xác định tật khúc xạ và thực hiện các thăm khám cần thiết để đánh giá tình trạng mắt.
Bước 2: Phân tích cấu trúc và các yếu tố liên quan
Các thông số về giác mạc, sinh trắc học nhãn cầu, bề mặt nhãn cầu, đáy mắt và những yếu tố liên quan được đánh giá để xác định khả năng phù hợp với từng phương pháp.
Bước 3: Tư vấn phương pháp
Dựa trên kết quả kiểm tra, bác sĩ trao đổi về các phương pháp có thể cân nhắc, ưu điểm, hạn chế, nguy cơ và quá trình chăm sóc sau điều trị.
Bước 4: Kiểm tra trước phẫu thuật
Nếu người bệnh đủ điều kiện và lựa chọn phẫu thuật, bác sĩ sẽ hướng dẫn các bước chuẩn bị cần thiết trước ngày thực hiện.
Bước 5: Theo dõi sau điều trị
Sau phẫu thuật, người bệnh cần tái khám theo lịch hẹn và sử dụng thuốc, chăm sóc mắt theo hướng dẫn của bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp về điều trị tật khúc xạ
Tôi nên khám bao lâu trước khi quyết định mổ?
Bạn nên khám chuyên sâu trước thời điểm dự kiến phẫu thuật để có đủ thời gian thực hiện các kiểm tra cần thiết và chuẩn bị theo hướng dẫn của bác sĩ.
Nếu đang sử dụng kính áp tròng, thời gian cần ngưng đeo trước khi khám và đo thông số sẽ phụ thuộc vào loại kính và tình trạng mắt. Vì vậy, bạn nên hỏi trực tiếp bác sĩ hoặc cơ sở khám để được hướng dẫn cụ thể.
Độ cận bao nhiêu thì có thể phẫu thuật?
Không có một mức độ cận duy nhất áp dụng cho tất cả phương pháp. Mỗi kỹ thuật có giới hạn chỉ định riêng.
Ngoài độ cận, bác sĩ còn phải đánh giá độ dày và hình thái giác mạc, tình trạng bề mặt nhãn cầu, đáy mắt, tuổi, mức độ ổn định của tật khúc xạ và nhiều yếu tố khác trước khi quyết định.
Dưới 18 tuổi có điều trị tật khúc xạ bằng phẫu thuật được không?
Phẫu thuật khúc xạ thường không phải lựa chọn thông thường cho người dưới 18 tuổi vì tật khúc xạ có thể chưa ổn định.
Ở trẻ em và thanh thiếu niên bị cận thị tiến triển, bác sĩ có thể cân nhắc các biện pháp kiểm soát cận thị phù hợp như kính áp tròng định hình giác mạc, kính chuyên dụng hoặc một số phương pháp khác tùy từng trường hợp.
Sau điều trị tật khúc xạ có cần đeo kính nữa không?
Mục tiêu của phẫu thuật khúc xạ là giảm sự phụ thuộc vào kính, nhưng kết quả ở mỗi người có thể khác nhau. Một số trường hợp vẫn có thể cần kính trong một số hoạt động hoặc khi xuất hiện thay đổi thị lực theo thời gian.
Với người có lão thị, việc điều chỉnh tật khúc xạ cũng cần được tư vấn riêng về khả năng nhìn gần và nhu cầu sử dụng kính đọc.
Kết luận
Điều trị tật khúc xạ hiện có nhiều phương pháp với cơ chế và chỉ định khác nhau. SMILE Pro, Femto LASIK, Phakic ICL và Presbyond đều có những đối tượng phù hợp riêng, vì vậy không nên lựa chọn chỉ dựa trên quảng cáo, mức độ cận hoặc thời gian hồi phục được giới thiệu.
Khám chuyên sâu và đánh giá toàn diện trước điều trị là bước quan trọng giúp bác sĩ xác định tình trạng mắt, đánh giá chỉ định và tư vấn phương pháp phù hợp với từng người bệnh.
📞 Đặt lịch khám cùng Trung tâm Mắt Bệnh viện Đại học Phenikaa – Dr. Bùi Tiến Hùng qua Hotline/Zalo: 0961 588 598 / 0337 540 466 — đội ngũ bác sĩ sẽ tư vấn giải pháp phù hợp với tình trạng và nhu cầu thị giác của bạn.
