Phẫu thuật Femto LASIK để điều chỉnh khúc xạ theo đặc điểm giác mạc
Phẫu thuật Femto LASIK là phương pháp điều chỉnh tật khúc xạ bằng hai loại laser: femtosecond tạo vạt giác mạc và excimer định hình phần nhu mô bên dưới vạt. Phương pháp có thể được cân nhắc ở người trưởng thành có cận thị, viễn thị hoặc loạn thị trong phạm vi chỉ định, với khúc xạ ổn định và giác mạc phù hợp. Tại Trung tâm Mắt Bệnh viện Đại học Phenikaa – Dr. Bùi Tiến Hùng, lựa chọn Femto LASIK cần xuất phát từ khám tiền phẫu và mục tiêu thị giác của từng người. Bác sĩ đánh giá lượng mô dự kiến tác động, bề mặt mắt và các bệnh lý đi kèm trước khi tư vấn. Người bệnh cần hiểu cả khả năng giảm phụ thuộc kính lẫn nguy cơ liên quan đến giác mạc, thay vì chỉ lựa chọn dựa trên tên gọi phẫu thuật bằng laser.
Femto LASIK là gì
Trong Femto LASIK, laser femtosecond tạo một vạt mỏng gọi là flap. Bác sĩ nâng vạt, dùng excimer laser thực hiện photoablation, tức quang bóc bay một lượng mô giác mạc theo kế hoạch, rồi đặt vạt trở lại. Mục đích là điều chỉnh công suất hội tụ của giác mạc. Cơ chế này không phải “chiếu xơ hóa”. [1]
LASIK truyền thống thường tạo vạt bằng dao vi phẫu cơ học; Femto LASIK tạo vạt bằng laser femtosecond. SMILE Pro lại lấy lenticule qua đường mở nhỏ và không tạo vạt LASIK. Sự khác biệt kỹ thuật không tự xác định phương pháp nào tốt hơn cho mọi đôi mắt. [2]
Khi nào nên khám để cân nhắc Femto LASIK
Người muốn giảm phụ thuộc kính, có độ ổn định và chưa có bệnh mắt cản trở phẫu thuật có thể đăng ký đánh giá. Với người nhìn mờ dù đã đổi kính, cần tìm nguyên nhân trước. Lão thị không được giải quyết đơn giản bằng cách chỉnh hai mắt nhìn xa; nhu cầu nhìn gần phải được trao đổi riêng.
Dấu hiệu cần báo bác sĩ
Trước mổ, hãy báo khô rát kéo dài, đau đỏ, tiền sử dụi mắt nhiều, dị ứng và việc dùng thuốc. Sau mổ, đau tăng, thị lực giảm, chói bất thường hoặc mắt bị va chạm cần được kiểm tra sớm. Dụi mắt và chấn thương có thể ảnh hưởng vạt; cần tuân thủ hướng dẫn bảo vệ mắt thay vì tự kiểm tra bằng cách chạm vào mắt.
Cơ chế điều trị và vai trò thiết bị
Sau khám tiền phẫu và chuẩn bị, bác sĩ gây tê tại chỗ, tạo flap, thực hiện điều trị excimer, đặt vạt và kiểm tra bề mặt. ZEISS VISUMAX 800 có chức năng tạo vạt; ZEISS MEL 90 là nền tảng excimer laser dùng để định hình mô giác mạc theo thông số đã lập. Bác sĩ lựa chọn và kiểm tra kế hoạch trước khi thực hiện. [3][4]
Các phép đo hình thái và độ dày giác mạc là dữ liệu đầu vào để đánh giá khả năng can thiệp. Thiết bị điều trị thực hiện kế hoạch dưới kiểm soát chuyên môn, không tự thay thế quyết định về sự phù hợp của người bệnh.
Ưu điểm và giới hạn
Femto LASIK cho phép lập kế hoạch tạo vạt bằng laser và điều chỉnh khúc xạ bằng excimer. Ở người phù hợp, phương pháp có thể cải thiện thị lực không kính. Tuy nhiên, khô mắt, quầng sáng, chói, khúc xạ tồn dư và biến chứng liên quan vạt cần được trao đổi. Nhiễm trùng hoặc giãn phình giác mạc là những nguy cơ quan trọng dù không xảy ra ở tất cả người bệnh. [5]
Đối tượng phù hợp và trường hợp cần cân nhắc khác
– Có thể phù hợp: người trưởng thành có độ ổn định, giác mạc đủ điều kiện và kỳ vọng thực tế.
– Cần đánh giá thêm: khô mắt, bệnh toàn thân, từng phẫu thuật mắt hoặc công việc có nguy cơ va chạm.
– Có thể không phù hợp: giác mạc chóp, nghi ngờ giãn phình, lượng mô còn lại không đáp ứng yêu cầu, viêm mắt chưa kiểm soát hoặc chống chỉ định khác. [6]
Những yếu tố quyết định chỉ định
Bác sĩ đánh giá khúc xạ, bản đồ giác mạc, độ dày, độ sâu bóc mô dự kiến, phần nhu mô còn lại, phim nước mắt, đồng tử trong điều kiện liên quan, nhãn áp và đáy mắt. Thị lực chỉnh kính tối đa cũng cần được ghi nhận để giải thích giới hạn cải thiện. Kế hoạch điều trị không được xây dựng chỉ từ đơn kính hiện tại.
Quy trình tại Trung tâm Mắt Bệnh viện Đại học Phenikaa – Dr. Bùi Tiến Hùng
- Đặt lịch, cung cấp tiền sử mắt và nhu cầu sinh hoạt sau mổ.
- Khám tiền phẫu, đo khúc xạ và khảo sát giác mạc.
- Bác sĩ giải thích kết quả, lợi ích, nguy cơ và phương án thay thế.
- Chuẩn bị và thực hiện Femto LASIK khi đáp ứng điều kiện.
- Kiểm tra sau mổ, hướng dẫn dùng thuốc và bảo vệ vạt.
- Tái khám theo kế hoạch để đánh giá hồi phục và chất lượng thị giác.
Cá nhân hóa giúp lựa chọn đúng phương pháp
Độ cận giống nhau không đồng nghĩa hình thái giác mạc hay lượng mô có thể can thiệp giống nhau. Người thường xuyên tham gia hoạt động có nguy cơ chấn thương cũng cần trao đổi kỹ về vạt. Không phải công nghệ mới nhất luôn là công nghệ phù hợp nhất; phương án nên dựa trên đặc điểm mắt và yêu cầu sử dụng thị giác.
Câu hỏi thường gặp
Femto LASIK có dùng dao tạo vạt không?
Femto LASIK sử dụng laser femtosecond để tạo vạt giác mạc thay cho dao vi phẫu cơ học trong LASIK truyền thống. Sau đó, excimer laser thực hiện bước điều chỉnh khúc xạ. Dù được gọi là phương pháp tạo vạt bằng laser, đây vẫn là phẫu thuật tác động lên mô giác mạc và cần khám tiền phẫu đầy đủ để đánh giá nguy cơ.
Femto LASIK và SMILE Pro nên chọn loại nào?
Cần dựa trên kết quả khám chứ không thể chọn chỉ từ tên công nghệ. Hai phương pháp có cơ chế tác động và phạm vi chỉ định khác nhau. Bác sĩ xem loại tật khúc xạ, giác mạc, bề mặt mắt và nhu cầu sinh hoạt để tư vấn. Nếu cả hai cùng có thể cân nhắc, bạn nên hỏi rõ lợi ích và giới hạn của từng lựa chọn đối với mình.
Giác mạc đủ dày có chắc chắn mổ Femto LASIK được không?
Không, độ dày chỉ là một phần của đánh giá. Bác sĩ còn xem bản đồ giác mạc, độ ổn định khúc xạ, lượng mô dự kiến lấy đi, tình trạng khô mắt và bệnh lý đi kèm. Một giác mạc có độ dày tương đối tốt vẫn có thể không phù hợp nếu hình thái bất thường hoặc xuất hiện yếu tố làm tăng nguy cơ sau mổ.
Sau mổ có cần kiêng dụi mắt không?
Có, bạn cần tránh dụi mắt và tuân thủ hướng dẫn bảo vệ mắt của bác sĩ. Việc chạm, miết hoặc va chạm có thể ảnh hưởng bề mặt và vạt giác mạc, nhất là trong thời gian đầu. Nếu cộm hoặc khó chịu, hãy dùng thuốc đúng đơn và liên hệ cơ sở điều trị khi triệu chứng tăng, thay vì tự chà mắt để giảm cảm giác.
Femto LASIK có điều trị được lão thị không?
Femto LASIK chỉnh khúc xạ nhìn xa thông thường không khôi phục khả năng điều tiết đã giảm theo tuổi. Người có lão thị cần trao đổi riêng về mục tiêu nhìn xa, trung gian và gần. Một số chiến lược điều trị chuyên biệt có thể được cân nhắc khi đủ điều kiện, nhưng không nên hiểu rằng mổ cận xong sẽ đồng thời không cần kính đọc sách.
Nếu vẫn còn độ sau phẫu thuật thì xử lý thế nào?
Bác sĩ cần đánh giá mức độ khúc xạ còn lại, thời gian ổn định và tình trạng giác mạc trước khi đề xuất xử trí. Có trường hợp tiếp tục theo dõi hoặc dùng kính; can thiệp bổ sung chỉ được cân nhắc khi có chỉ định và đáp ứng điều kiện. Không nên mặc định mọi độ tồn dư đều có thể điều chỉnh lại bằng một lần laser nữa.
Đăng ký tư vấn Femto LASIK
Để hiểu Femto LASIK có phù hợp với giác mạc và nhu cầu nhìn của bạn, hãy đăng ký khám tiền phẫu tại Trung tâm Mắt Bệnh viện Đại học Phenikaa – Dr. Bùi Tiến Hùng.
